Dış mekan bitkileri

Balkonun ya da bahçen günde kaç saat güneş alıyor, rüzgâra açık mı, bitkiyi saksıda mı tutacaksın yoksa toprağa mı dikeceksin? Bu soruların cevabı, bir dış mekan bitkisinin yıllarca mı yoksa bir mevsim mi yaşayacağını belirler. Aşağıda seçimini kolaylaştıracak birkaç ipucu var.

Güneş: günde kaç saat?

Dış mekan bitkilerinin ışık ihtiyacı iç mekandakilerden çok daha yüksektir. Bitkiyi koyacağın yerin gün içinde kaç saat doğrudan güneş aldığını bir gün boyunca gözlemlemek en sağlıklı yoldur:

• Tam güneş (günde 6 saat ve üzeri): Lavanta, sardunya, limon ağacı ve çiçekli türlerin çoğu burada en iyi çiçeklenir.
• Yarı gölge (3-6 saat): Şimşir ve taflan gibi yapraklı çalılar bu ışıkla rahat eder; birçok çiçekli bitki de yaşar ama daha az çiçek açar.
• Gölge (3 saatten az): Seçenekler azalır; yaprak dokusuyla öne çıkan, gölgeye dayanıklı türler tercih edilir.

Güneye ve batıya bakan balkonlar yazın çok ısınır; saksıdaki toprak hızla kurur. Kuzeye bakan balkonlar daha serindir ama ışık sınırlıdır.

Saksıda mı, toprakta mı?

Saksıda yetişen bir bitkinin kökleri sınırlı bir toprakta yaşar; yazın daha sık sulanır, kışın soğuktan daha çok etkilenir. Saksı ne kadar büyükse toprak o kadar geç kurur ve kökler sıcaklık değişimlerinden o kadar iyi korunur. Balkon için en az 30-40 cm çaplı, delikli saksılar tercih et; küçük saksılarda büyük bitkiler hem susuz kalır hem rüzgârda devrilebilir.

Toprağa dikilecek bitkiler için dikim zamanı önemlidir. İlkbahar ve sonbahar, sıcakların ve donların olmadığı dönemler, köklerin yerleşmesi için en uygun zamanlardır. Yaz ortasında dikilen bir bitki sık sulama ister.

Kış: bitkin soğuğa dayanır mı?

Bir dış mekan bitkisini seçerken yaşadığın yerin kışını düşün. Şimşir, taflan ve lavanta gibi türler soğuğa dayanıklıdır. Limon ağacı ve sardunya gibi türler ise dona hassastır; saksıda yetiştirilip kışın korunaklı bir yere alınmaları gerekir. Saksıdaki bitkiler topraktakilere göre soğuktan daha çok etkilenir, çünkü kökler saksının duvarından üşür. Soğuk gecelerde saksıları duvar dibine çekmek, altına bir tahta koymak ve gövdeyi örtmek iyi bir önlemdir.

Rüzgâr ve yükseklik

Yüksek katlardaki balkonlar sanıldığından çok rüzgâr alır. Rüzgâr toprağı ve yaprakları hızla kurutur, uzun ve ince gövdeli bitkileri devirebilir. Rüzgârlı bir balkon için alçak, gür ve sağlam gövdeli bitkiler seç; saksıların ağır ve geniş tabanlı olmasına dikkat et.

Yaz sulaması nasıl olmalı?

Sıcak yaz günlerinde saksıdaki dış mekan bitkileri her gün, bazen günde iki kez su isteyebilir. Sulamayı sabah erken ya da akşamüstü güneş çekildikten sonra yap; öğle sıcağında verilen su hızla buharlaşır. Suyu yapraklara değil toprağa ver ve toprağın derinlemesine ıslandığından emin ol. Toprağın üstünü ağaç kabuğu ya da çakılla örtmek nemi daha uzun tutar.

İlk yılında bitkini nasıl desteklersin?

Toprağa yeni dikilen bir bitkinin kökleri ilk yıl henüz derine inmemiştir; bu yüzden seyrek ama derin sulamak, sık ve yüzeysel sulamaktan çok daha faydalıdır. Derin sulama kökleri aşağıya doğru büyümeye teşvik eder. Bitkinin dibine serilen ağaç kabuğu ya da saman toprağın nemini korur, yabani otları azaltır. Rüzgâra açık yerlerde uzun gövdeli bitkileri ilk yıl bir destek çubuğuna yumuşak bir bağla bağlamak, köklerin yerleşmesine zaman tanır.

Sık sorulanlar

Dış mekan bitkisini içeride tutabilir miyim?

Dış mekan bitkilerinin çoğu iç mekanda yeterli ışık bulamaz; kısa süre için içeri alınabilirler ama uzun vadede dışarıda daha sağlıklı yaşarlar. Kışın içeri aldığın bir bitkiyi evin en aydınlık yerine koy.

Ne zaman gübrelemeliyim?

Büyüme mevsimi olan ilkbahar ve yazda gübrele; sonbaharda azalt, kışın ara ver. Uzun etkili bahçe gübreleri aylarca yavaş yavaş besin verir.

Lavanta ve sardunya ne sıklıkla sulanır?

İkisi de güneşi ve iyi drene olan toprağı sever, fazla sudan hoşlanmaz. Toprağın üst kısmı kuruyunca sula; tabakta su bekletme.

Bitkim yolculuktan sonra yorgun görünüyor, ne yapmalıyım?

İlk birkaç gün bitkiyi sert öğle güneşi almayan, rüzgârdan korunaklı bir yerde dinlendir, sonra yavaş yavaş asıl yerine taşı. Hasar görürsen teslimden sonraki 48 saat içinde fotoğrafla bildir; koşullar kargo ve garanti sayfasında.