Az ışıkta hangi bitkiler yaşar?

Her evin güneş alan bir köşesi olmuyor. Kuzeye bakan bir salon, pencereden uzak bir koridor ya da önünde bina olan bir pencere: bu yerlerde bitki yaşatmak mümkün mü? Çoğu zaman evet, doğru bitkiyi ve doğru bakımı seçersen. Ama önce bir gerçeği kabul edelim: hiçbir bitki tamamen karanlıkta yaşamaz. Bitkiler ışıkla beslenir; "az ışığa dayanıklı" demek, az ışıkla da yetinebilen demektir.

Evdeki ışığı nasıl okursun?

Gün içinde, bitkiyi koymak istediğin yerde elini bitkinin yaprak hizasında tut ve yere düşen gölgesine bak:

• Keskin, net bir gölge: Doğrudan güneş. Güney ve batıya bakan pencerelerin önü. Kaktüs ve sukulentlerin sevdiği yer.
• Belirgin ama yumuşak kenarlı bir gölge: Parlak dolaylı ışık. Çoğu iç mekan bitkisinin en mutlu olduğu yer: pencereye yakın ama öğle güneşini doğrudan almayan noktalar.
• Zor seçilen, silik bir gölge: Az ışık. Kuzey pencereleri, pencereden iki üç metre uzaklık, önü kapalı pencereler.
• Gölge yok: Bitki için fazla karanlık. Burada yapay ışık olmadan bitki uzun süre yaşamaz.

Işık pencereden uzaklaştıkça sanıldığından çok daha hızlı azalır. İnsan gözü bunu fark etmez, çünkü göz kendini ayarlar; bitki ise ayarlayamaz.

Az ışığa en dayanıklı bitkiler hangileri?

Zamia: Parlak, koyu yeşil yaprakları ve kalın gövdeleriyle az ışığa en dayanıklı bitkilerden biri. Köklerinde su depolar, seyrek sulanmayı sever. Az ışıkta yavaş büyür ama formunu korur.

Zamia (Zamioculcas zamiifolia)52 cm, çoklu gövde formu1.700,00 TL'den

Paşa kılıcı: Dik, kılıç gibi yapraklarıyla hem çok ışıklı hem de az ışıklı yerlere uyum sağlar. Etli yapraklarında su tuttuğu için en büyük düşmanı fazla sudur; az ışıkta bu daha da önemli hâle gelir.

Paşa Kılıcı (Sansevieria trifasciata)Orta boy, 68 cm, sarı şeritli yapraklar1.850,00 TL

Barış çiçeği: Az ışıkta yaşar ve yeşil kalır, ancak çiçek açması için biraz daha aydınlık bir yer ister. Susadığında yapraklarını sarkıtarak söylediği için sulamayı unutanlara da dosttur.

Barış Çiçeği (Spathiphyllum)80 cm, çiçekli form900,00 TL

Dua çiçeği ve difenbahya gibi desenli yapraklı bitkiler ise az ışık ile parlak dolaylı ışık arasındaki yerleri sever. Doğrudan güneşte yaprakları solar ve yanar; tamamen karanlık bir köşede ise desenleri soluklaşır.

Az ışıkta bakım neden farklı?

Işık azalınca bitkinin hayatı yavaşlar. Daha az fotosentez yapar, daha az su kullanır, daha az besine ihtiyaç duyar. Bu yüzden:

• Daha seyrek sula. Az ışıktaki bitkiyi aydınlık bir pencerenin önündeki gibi sulamak, en sık yapılan hatadır. Toprağı kontrol etmeden sulama; zamia ve paşa kılıcında toprağın tamamen kurumasını bekle.
• Gübreyi azalt. Az ışıkta büyüme yavaş olduğu için büyüme mevsiminde bile seyrek ve hafif gübrele.
• Yaprakları temiz tut. Yaprak yüzeyindeki toz zaten az olan ışığın bir kısmını daha keser. Ayda bir yaprakları nemli bir bezle silmek ya da yaprak temizleyiciyle temizlemek bitkiye ışık kazandırır.

Yaprak Temizleyici250 ml, sprey170,00 TL

• Bitkiyi döndür. Bitki ışığa doğru eğilir. Birkaç haftada bir saksıyı çeyrek tur çevirmek dengeli büyümesini sağlar.

Az ışıkta hangi bitkiler zorlanır?

Bazı bitkiler ne kadar özen gösterirsen göster az ışıkta mutlu olmaz. Kaktüs ve sukulentler bol ve doğrudan güneş ister; az ışıkta uzar, solar ve şekillerini kaybeder. Çiçekli bitkilerin çoğu az ışıkta yaşasa bile çiçek açmaz. Alacalı, yani yaprağında beyaz ya da sarı desen olan bitkiler de ışığa daha çok ihtiyaç duyar: desendeki açık renkli bölümler fotosentez yapamaz, bu yüzden az ışıkta bitki yeni yapraklarında deseni azaltıp düz yeşile döner. Bu bitkileri evin en aydınlık köşesine ayır, az ışıklı yerler için yukarıdaki dayanıklı türleri seç.

Bitkin ışık istediğini nasıl söyler?

Yeni yapraklar eskilerden küçükse, gövde pencereye doğru uzayıp boğum araları açılıyorsa, desenli yapraklar düz yeşile dönüyorsa ya da alt yapraklar birer birer sararıyorsa bitkin daha fazla ışık istiyor demektir. Onu pencereye biraz daha yaklaştır. Doğrudan güneşe alacaksan bunu birkaç haftaya yayarak yap; ani güneş yaprakları yakar.

Hiç pencere olmayan bir yer için ne yapabilirsin?

Pencere ışığının hiç ulaşmadığı bir banyo ya da koridor için bitki yetiştirme lambaları iyi bir çözümdür. Günde 10-12 saat açık kalan bir lamba, az ışıklı bir köşeyi bitkiler için yaşanabilir kılar. Lambasız bir yerde bitki tutmak istiyorsan, onu haftada birkaç gün aydınlık bir odaya taşıyarak dinlendirebilirsin.

Evinin hangi köşesine hangi bitkinin yakışacağını seçemiyorsan bize yazabilirsin; birlikte bakarız.